Οι BRICS είναι άραγε το τέλος της Δύσης ως αυτονόητης ηγεμονίας;
Το 2025 δεν είναι «άλλο ένα έτος» για τους BRICS αλλά είναι η στιγμή που ο παγκόσμιος Νότος αποφάσισε να πάψει να στέκεται στη γωνία και προσπαθεί να αποκτήσει φωνή. Όσα κάποτε έμοιαζαν διάσπαρτα και μιλάμε για τη σύμπλευση Κίνας και Ρωσίας, τη στρατηγική σχέση Ριάντ–Πεκίνου, τη σταδιακή αποδέσμευση από το δολάριο, σήμερα συνθέτουν μια νέα πραγματικότητα. Πρόκειται για έναν θεσμό που δεν θέλει να αντικαταστήσει τη Δύση αλλά πιο πολύ μοιάζει σαν να θέλει να πάψει να παίζει με τους όρους της.
Η διεύρυνση μιλά από μόνη της: Αίγυπτος, ΗΑΕ, Ιράν, Αιθιοπία έγιναν πλήρη μέλη την Ιανουάριο του 2024, η Ινδονησία προστέθηκε και αυτή, ενώ η Σαουδική Αραβία κρατά ακόμη το χαρτί της επίσημης ένταξης στο συρτάρι. Δέκα ακόμη χώρες έχουν ήδη περάσει το κατώφλι του «partner country» (Λευκορωσία, Βολιβία, Κούβα, Καζακστάν, Μαλαισία, Νιγηρία, Ταϊλάνδη, Ουγκάντα, Ουζμπεκιστάν και, από 13 Ιουνίου 2025, το Βιετνάμ). Ειναι χώρες- ενεργειακοί κόμβοι, στρατηγικά περάσματα, είναι αγορές δισεκατομμυρίων.
Η Σύνοδος στο κορυφής στο Ρίο πριν ένα μήνα έδωσαν υπόσταση σε αυτό το νέο μπλοκ:
Αρχικά προχώρησε η πρωτοβουλία BRICS για διασυνοριακές πληρωμές στοχεύοντας σε φθηνότερες και ταχύτερες συναλλαγές χωρίς το δολάριο.
Δεύτερον η Νέα Αναπτυξιακή Τράπεζα (NDB) έθεσε στόχο το 30% των χρηματοδοτήσεών της να γίνεται σε τοπικά νομίσματα έως το 2026 και δημιούργησε μηχανισμό εγγυήσεων για να στηρίζει τις χώρες-μέλη απέναντι στο κόστος δανεισμού.
Τρίτον για πρώτη φορά οι BRICS μίλησαν ανοιχτά για κανόνες στη διακυβέρνηση της Τεχνητής Νοημοσύνης και ζήτησαν στον ΟΗΕ και το ΔΝΤ.
Σαφώς όλα αυτά δεν σημαίνουν ότι οι BRICS έγιναν ξαφνικά "η νέα υπερδύναμη" σίγουρα όμως δείχνουν ότι το παιχνίδι παίζεται πλέον σε δύο πίστες. Ναι, η Δύση συνεχίζει να κρατά τα ισχυρότερα χαρτιά, αλλά δεν είναι πια η μόνη.
Η Τουρκία έχει καταθέσει αίτημα για στενότερη συνεργασία με το σχήμα και έχει συζητηθεί το ενδεχόμενο συμμετοχής της στο καθεστώς «partner country». Αποτελεί μέλος του ΝΑΤΟ αλλά βλέπουμε ότι ταυτόχρονα επιδιώκει να ενισχύσει την παρουσία της σε πολυμερή σχήματα εκτός της Δύσης προκειμένου να αυξήσει τα περιθώρια στρατηγικής της αυτονομίας. Η Αργεντινή αποσύρθηκε, δείχνοντας ότι ο δρόμος δεν είναι χωρίς κόστος.
Εδώ το κρίσιμο ερώτημα ειναι η Ελλάδα τι κάνει;Θα συνεχίσουμε να βλέπουμε τον κόσμο μέσα από τα γυαλιά του χθες περιμένοντας να μας προλάβουν τυχόν εξελίξεις; Ή μήπως θα έπρεπε να καταλάβουμε τον τρόπο με τον οποίο κινούνται τα κέντρα ισχύος και να πράξουμε ανάλογα; ρητορικό το ερώτημα.
Τελικά μήπως οι BRICS δεν χρειάζονται πυραύλους για να αλλάξουν τον κόσμο και ίσως απλά αρκεί να πείσουν τους πολλούς ότι έχουν επιλογή; Μήπως ήδη το κάνουν...;
