Στρατηγική Γεωπολιτική Άμυνα Ασφάλεια

Η τρέχουσα φάση για τη Γάζα είναι πράγματι «πυκνή»: πολιτικές πρωτοβουλίες, στρατιωτικές κινήσεις και ανθρωπιστικές πιέσεις εξελίσσονται παράλληλα και αλληλοεπηρεάζονται. Το αμερικανικό σχέδιο, η ιταλική/ευρωπαϊκή στάση και η πορεία της Flotilla συγκροτούν ένα τρίπτυχο που αξίζει να διαβαστεί μαζί: ως δοκιμασία σκοπιμοτήτων, δυνατοτήτων και περιορισμών του διεθνούς συστήματος. 1) Το πολιτικό πλαίσιο: τι υπόσχεται — και τι δεν λύνει — η αμερικανική πρόταση Η πρόταση του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ περιγράφει μια κατάπαυση πυρός, ανταλλαγή ομήρων και μεταβατική, τεχνοκρατική διοίκηση στη Γάζα, υπό διεθνική εποπτεία, με προβεβλημένο ρόλο του Τόνι Μπλερ και ενός «Board of Peace», με στόχο να στηθεί ένας μηχανισμός διακυβέρνησης και ελέγχου με χρονικό ορίζοντα, ως γέφυρα για την «επόμενη ημέρα».  Δύο είναι τα κρίσιμα σημεία: Πρώτον να ασκηθεί χρονοπίεση στη Χαμάς. Η Ουάσιγκτον συνοδεύει την πρόταση με αυστηρά χρονοδιαγράμματα και πολιτική πίεση για γρήγορη απάντηση. Αυτ...

Η διεθνής πολιτική δεν εξελίσσεται μόνο μέσα από συμφωνίες ή συγκρούσεις αλλά συχνά, η ίδια η πράξη μιας συνάντησης αποτυπώνει ισορροπίες, προθέσεις και γενικά κατευθύνσεις. Στο περιθώριο της διεθνούς επικαιρότητας, η συνάντηση του Τραμπ με τον Ερντογάν στην Ουάσιγκτον προκάλεσε πληθώρα συζητήσεων για το μέλλον των αμερικανοτουρκικών σχέσεων την ίδια στιγμή που η ακύρωση της συνάντησης μεταξύ της ελληνικής και της τουρκικής ηγεσίας ανέδειξε ένα διαφορετικό μήνυμα, που αφορά τον τρόπο με τον οποίο η Αθήνα επιλέγει να κινηθεί στο ευρύτερο γεωπολιτικό περιβάλλον. Η ατζέντα της συνάντησης Τραμπ–Ερντογάν κάλυψε ένα ευρύ φάσμα από την αμυντική βιομηχανία και το ζήτημα των F-35, μέχρι την ενεργειακή συνεργασία και τον ρόλο της Τουρκίας στη Μέση Ανατολή. Η διάρκειά της, αλλά και οι δηλώσεις που ακολούθησαν δείχνουν μια διάθεση για επανεκκίνηση μιας σχέσης που είχε δοκιμαστεί σκληρά θα λέγαμε την προηγούμενη δεκαετία. Για την Ουάσιγκτον όλα δείχνουν πως η Τουρκία εξακολουθεί να ε...

Η πρόσφατη τουρκική Navtex για το ερευνητικό σκάφος Piri Reis ανήκει σε ένα γνώριμο μοτίβο της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής και εντάσσεται σε μια διαχρονική μεθοδολογία της Άγκυρας η οποία αξιοποιεί ερευνητικά πλοία προκειμένου να προβάλλει παρουσία σε θαλάσσιες περιοχές και να διατηρεί «ανοικτή» τη συζήτηση για το καθεστώς κυριαρχίας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Το Piri Reis μπορεί να φέρει πανεπιστημιακή ταυτότητα, ωστόσο η χρήση του δεν είναι απαλλαγμένη πολιτικής διάστασης. Η ονομασία του από τον γνωστό οθωμανό ναύαρχο και χαρτογράφο λειτουργεί ως σύμβολο μιας θαλασσοκρατικής παράδοσης, κάτι που ενισχύει τον συνειρμό με ιστορικές διεκδικήσεις. Άλλωστε δεν είναι η πρώτη φορά που η Τουρκία επιστρατεύει την «επιστήμη» σε αυτόν τον ρόλο. Από το Sismik της δεκαετίας του ’70 μέχρι την κρίση του Oruc Reis το καλοκαίρι του 2020 το μοτίβο παραμένει σταθερό: ένα σαφές πολιτικο-στρατηγικό αποτύπωμα. Βέβαια σε ολες τις περιπτώσεις η Άγκυρα επιχείρησε να παρουσιάσει τις ...

Η στρατιωτική παρέλαση στη Σαγκάη, με τον Σι Τζινπίνγκ πλαισιωμένο από τον Βλαντιμίρ Πούτιν και τον Κιμ Γιονγκ Ουν, συνιστά γεγονός με ιδιαίτερη διεθνή σημασία. Η τελετή δεν περιορίστηκε στον χαρακτήρα μιας εσωτερικής επίδειξης ισχύος αλλά λειτούργησε ως μέσο προβολής μιας ευρύτερης πολιτικοστρατιωτικής σύμπλευσης. Η παρουσία τριών ηγετών που κατά κανόνα αντιμετωπίζουν πολιτική ή στρατιωτική αντιπαράθεση με τη Δύση ανέδειξε την πρόθεση να παρουσιαστεί ένα ενιαίο, αν και ετερογενές, πλαίσιο συνεργασίας. Η Ρωσία υπό το βάρος του πολέμου στην Ουκρανία και της διεθνούς απομόνωσης έχει περιορισμένες επιλογές και σταδιακά προσανατολίζεται προς την Κίνα ως βασικό εταίρο. Η Κίνα από την πλευρά της που αντιλαμβάνεται τις ασυνέχειες και την τάση περιορισμού μακροχρόνιων δεσμεύσεων που χαρακτηρίζουν την αμερικανική πολιτική καθώς και τις δυσκολίες της Ευρώπης να συγκροτήσει συνεκτική στρατηγική, επιδιώκει να ενισχύσει τη θέση της ως κεντρικός δρων σε ένα πολυπολικό διεθνές σύστημα. Η ...

Η απουσία επίσημης ατζέντας, το υψηλό κόστος πτήσεων και η πίεση στα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων εγείρουν ερωτήματα για τη χρήση στρατιωτικών μέσων από την πολιτική ηγεσία. Όταν τα στελέχη των ΕΔ καλούνται να πληρώνουν από την τσέπη τους το 15 % των διαγνωστικών τους εξετάσεων και οι αποστρατείες αδειάζουν τις μονάδες από έμπειρα στελέχη, η εικόνα ενός υπουργού να χρησιμοποιεί στρατιωτικό ελικόπτερο για να προσγειωθεί στην Κρήτη και να βρεθεί σε… beach bar δεν είναι απλώς ατυχής... Η χρήση στρατιωτικών μέσων από την πολιτική ηγεσία υπήρξε διαχρονικά μια γκρίζα ζώνη. Υπουργοί και ανώτατοι αξιωματούχοι μετακινούνται με ελικόπτερα και αεροσκάφη των ΕΔ υποτίθεται για λόγους ασφαλείας ή υπηρεσιακής ανάγκης. Κάποιοι μάλιστα κατά το παρελθόν είχαν και τον προσωπικό τους "ελικοπτερά" - πιλότο, κατι που ωστόσο δεν είναι της παρούσης. Όμως το 2025, η ανοχή σε «άτυπες» μετακινήσεις δεν μπορεί να θεωρείται αυτονόητη. Οι Ένοπλες Δυνάμεις βρίσκονται ήδη υπό ασφυκτική πίεση και...

Η παρέμβαση του Μάριο Ντράγκι στο Ρίμινι χτες συμπυκνώνει μια διαπίστωση που δύσκολα μπορεί πλέον να αγνοηθεί: «Η ψευδαίσθηση της ΕΕ ως ισχυρής οικονομίας και παγκόσμιας δύναμης φέτος διαλύθηκε. Καμία από τις μεγάλες δυνάμεις δεν την θεωρεί ισότιμο εταίρο». Πρόκειται για ψυχρή αλλα ειλικρινή αποτύπωση της πραγματικότητας που αποκάλυψαν οι εξελίξεις του τελευταίου έτους. Ας δούμε όμως αναλυτικά γιατί: Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να διαθέτει σημαντική οικονομική ισχύ αλλά αυτή δεν έχει μετατραπεί σε ανάλογη πολιτική επιρροή. Η εμπορική αντιπαράθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες ανέδειξε την αδυναμία της να αποτρέψει ή να αντισταθμίσει  ενέργειες που πλήττουν βασικούς τομείς της ευρωπαϊκής οικονομίας. Οι νέοι αμερικανικοί δασμοί εφαρμόστηκαν χωρίς ουσιαστική αντίδραση και με περιορισμένα αντίμετρα, υπογραμμίζοντας τα όρια διαπραγματευτικής ισχύος ακόμη και έναντι συμμάχων. Στην ασφάλεια  η ΕΕ παρέμεινε κυρίως περιφερειακός παράγοντας . Στην Ουκρανία η στρατηγική κατεύ...

Το 2025 δεν είναι «άλλο ένα έτος» για τους BRICS αλλά είναι η στιγμή που ο παγκόσμιος Νότος αποφάσισε να πάψει να στέκεται στη γωνία και προσπαθεί να αποκτήσει φωνή. Όσα κάποτε έμοιαζαν διάσπαρτα και μιλάμε για τη σύμπλευση Κίνας και Ρωσίας, τη στρατηγική σχέση Ριάντ–Πεκίνου, τη σταδιακή αποδέσμευση από το δολάριο,  σήμερα συνθέτουν μια νέα πραγματικότητα. Πρόκειται για έναν θεσμό που δεν θέλει να αντικαταστήσει τη Δύση αλλά πιο πολύ μοιάζει σαν να θέλει να πάψει να παίζει με τους όρους της. Η διεύρυνση μιλά από μόνη της: Αίγυπτος, ΗΑΕ, Ιράν, Αιθιοπία έγιναν πλήρη μέλη την Ιανουάριο του  2024, η Ινδονησία προστέθηκε και αυτή, ενώ η Σαουδική Αραβία κρατά ακόμη το χαρτί της επίσημης ένταξης στο συρτάρι. Δέκα ακόμη χώρες έχουν ήδη περάσει το κατώφλι του «partner country» (Λευκορωσία, Βολιβία, Κούβα, Καζακστάν, Μαλαισία, Νιγηρία, Ταϊλάνδη, Ουγκάντα, Ουζμπεκιστάν και, από 13 Ιουνίου 2025, το Βιετνάμ). Ειναι χώρες- ενεργειακοί κόμβοι, στρατηγικά περάσματα, είναι αγορέ...