Στρατηγική Γεωπολιτική Άμυνα Ασφάλεια

Ο φόβος δεν είναι καινούργιος στην πολιτική. Από τον Θουκυδίδη μέχρι τον Μακιαβέλι, η ανασφάλεια ήταν πάντοτε ένα από τα πιο ισχυρά καύσιμα εξουσίας. Στη σημερινή εποχή αυτό που έχει αλλάξει είναι η συστηματική και σχεδόν τεχνοκρατική χρήση του φόβου ως βασικού εργαλείου διακυβέρνησης. Ο φόβος παύει να είναι αποτέλεσμα μιας κρίσης και γίνεται η αφετηρία της πολιτικής και για να χρησιμοποιηθεί πολιτικά, πρέπει πρώτα να κατασκευαστεί. Η διεθνής βιβλιογραφία μιλά για politics of fear: τη μετατροπή της ανασφάλειας σε οργανωμένη μέθοδο άσκησης εξουσίας. Η Ruth Wodak εύστοχα ανέδειξε στη μελέτη της πώς ο φόβος λειτουργεί στη ρητορική ακροδεξιών κομμάτων όμως στην πραγματικότητα έχει πάψει να αποτελεί προνόμιο αυτών των δυνάμεων και αξιοποιείται σε μεγαλύτερο εύρος. Από τη μετανάστευση μέχρι την άμυνα, η διαχείριση της κοινωνικής αγωνίας μετατρέπεται σε πολιτικό εργαλείο. Πώς όμως κατασκευάζεται ο φόβος; Ο φόβος για να γίνει εργαλείο πολιτικής, πρέπει πρώτα να κατασκευαστεί, ώστε...

Πηγή: Militaire.gr Οι τελευταίες εξελίξεις στη Γενεύη δείχνουν ότι το σχέδιο Τραμπ των 28 σημείων ίσως μπει σε φάση αναθεώρησης. Μετά τις οξείες αντιδράσεις για τα σημεία που θεωρήθηκαν υπερβολικά ευνοϊκά προς τη Μόσχα, ΗΠΑ και  Ουκρανία ανακοίνωσαν χθες πως θα επεξεργαστούν «βελτιωμένο πλαίσιο ειρήνης». Παρά το ότι κάποιοι Ευρωπαίοι ηγέτες κατέθεσαν αντιπρόταση επιχειρώντας να επαναδιατυπώσουν το αρχικό του Τραμπ, το κρίσιμο σημείο είναι ότι αυτή η διαδικασία γίνεται χωρίς η Ευρωπαϊκή Ένωση να συμμετέχει ουσιαστικά ως συνδιαμορφωτής. Μπορεί να ενίσταται, να σχολιάζει, να διατυπώνει αντιρρήσεις και να καταθέτει αντιπροτάσεις αλλά δεν είναι στο καθοριστικό σημείο της διαπραγμάτευσης. Βέβαια η εικόνα αυτή δεν προέκυψε ξαφνικά. Ήταν ήδη ορατή από το καλοκαίρι, όταν η σύνοδος στην Αλάσκα μεταξύ Τραμπ και Πούτιν έδειξε ότι δύο μεγάλες δυνάμεις μπορούν να διαμορφώσουν ένα πλαίσιο συνομιλιών χωρίς να συμπεριλάβουν την Ευρώπη. Τότε λοιπόν η ΕΕ είτε από αμηχανία είτε από λανθασ...

photo: afp Από το “σχέδιο Τραμπ” ως τη μάχη για την επόμενη μέρα: φατρίες, διεθνείς δυνάμεις και σκιώδεις ισορροπίες Η κατάπαυση του πυρός που επέβαλε η Ουάσιγκτον στη Γάζα και φέρει σε ολο τον πλανήτη το αποτύπωμα του Τραμπ δεν είναι –τουλάχιστον προς το παρόν– μια «ειρήνη» με την κλασική έννοια που όλοι γνωρίζουμε. Περισσότερο μοιάζει με ένα μεταβατικό καθεστώς εύθραυστης ισορροπίας , που συντηρείται λόγω της αμοιβαίας εξάντλησης, της πίεσης των  διεθνών μεσολαβητών και της ανάγκης να ανασυνταθουν όλες οι πλευρές. Για να μπορέσει αυτή η ισορροπία να μετεξελιχθεί σε κάτι βιώσιμο  και να μην καταρρεύσει σε έναν νέο κύκλο συγκρούσεων εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, που ξεπερνούν τη στενή ισραηλινοπαλαιστινιακή αντιπαράθεση. Ένα εύθραυστο πλαίσιο σε διαρκή διαπραγμάτευση Το σχέδιο Τραμπ στηρίζεται σε μια λογική πολλών φάσεων που περιλαμβάνει σταδιακή ανταλλαγή αιχμαλώτων και σορών, σταδιακή απόσυρση ισραηλινών δυνάμεων, σταδιακή αποστρατιωτικοποίηση της Χαμάς, κα...

Πηγή: Militaire.gr  Στη Βουλή η προμήθεια της 4ης Φρεγάτας FDI Belharra καθώς και η τροποποίηση της σύμβασης αναβάθμισης των τριών πρώτων. Πρόγραμμα που θα στοιχίσει στη χώρα μας συνολικά 3 δις ευρώ περίπου. Δυσθεώρητο κόστος και μάλιστα σε μία περίοδο που τα στελέχη ετοιμάζονται να κατέβουν σε διαμαρτυρία ενόψει του νέου πολυνομοσχεδίου και όχι μόνο. !!!! Η ενίσχυση του Πολεμικού Ναυτικού με νέες φρεγάτες είναι στρατηγική επιλογή και μετά τις FDI, η συζήτηση στρέφεται πλέον στις ιταλικές FREMM. Πρόκειται για πλοία με αξιόλογες δυνατότητες, που μπορούν να προσφέρουν επιχειρησιακή αναβάθμιση στον στόλο. Όμως ανακύπτει ξανά το ίδιο ερώτημα: ποια θα είναι η συμμετοχή της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας; Στην περίπτωση των FDI, είχε αναφερθεί προφορικά από τον ΥΕΘΑ κ. Δένδια ότι η ελληνική συμμετοχή θα φθάσει το 25%. Μάλιστα, στην αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή διαβεβαίωσε (προφορικά πάντα) ότι οι αναβαθμίσεις θα γίνουν στην Ελλάδα. Ωστόσο πουθενά στη σύμβαση δεν υπά...

Πηγή: Militaire. gr Η κυβέρνηση εξακολουθεί να σιωπά μπροστά σε μια πράξη διεθνούς αυθαιρεσίας που αγγίζει ευθέως την εθνική της αξιοπρέπεια. Η επίθεση στη Φλοτίλα Global Sumud, μέσα σε διεθνή ύδατα και εντός ελληνικής περιοχής έρευνας και διάσωσης, δεν είναι ένα απλά ατυχές περιστατικό, είναι πράξη πειρατείας. Και όμως, η κυβέρνηση παρακολουθεί σαν να μην την αφορά και συνεχίζει να σφυρίζει αδιάφορα!! Οι Έλληνες πολίτες που συμμετείχαν στην ανθρωπιστική αποστολή εξακολουθούν να κρατούνται στο Ισραήλ, χωρίς καμία διαφάνεια, χωρίς σαφή ενημέρωση και χωρίς ουσιαστική κινητοποίηση από το ΥΠΕΞ. Πολίτες άλλων χωρών που συμμετείχαν στην ίδια αποστολή έχουν ήδη απελαθεί και βρίσκονται στις πατρίδες τους. Αλήθεια, πώς κατάφεραν να ενεργήσουν αποτελεσματικά οι άλλες κυβερνήσεις ενώ η ελληνική όχι; Η σιωπή του Υπουργείου Εξωτερικών είναι τουλάχιστον προσβλητική για μια χώρα που διατυμπανίζει τις “άριστες φιλικές σχέσεις” και την στρατηγική συνεργασία της με το Ισραήλ . Αν αυτές οι σ...

Κάθε Σεπτέμβριο, η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης μετατρέπεται σε βήμα μεγάλων εξαγγελιών. Φέτος ανάμεσα στα υποσχόμενα μέτρα της φετινής κυβέρνησης ξεχώρισαν οι «αυξήσεις στους στρατιωτικούς». Παρουσιάστηκαν ποσοστά που έφταναν το 20%, δημοσιεύτηκαν πίνακες που εμφάνιζαν μισθούς να αυξάνονται «κατά χιλιάδες ευρώ» και διαμορφώθηκε μια πολύ όμορφη εικόνα γενναιόδωρης μεταρρύθμισης. Μήπως τελικά η ωραία αυτή εικόνα αποδεικνύεται παραπλανητική; Οι αριθμοί δείχνουν ότι οι περιβόητες αυξήσεις που εξαγγέλθηκαν και πολυδιαφημίστηκαν είναι στην καλύτερη περίπτωση, περιορισμένες και στην ουσία, άνισα κατανεμημένες. Τα περισσότερα στελέχη των ΕΔ θα δουν διαφορές της τάξης του 5%–10% και σε κάποιες περιπτώσεις, τα όποια παραπάνω χρήματα  εξανεμίζονται από την απώλεια βαθμών, χρονοωριμάνσεων και επιδομάτων.  Όπως έχει υπογραμμιστεί από την ΠΟΕΣ , η μεγάλη πλειοψηφία του προσωπικού βλέπει περιορισμένες μεταβολές, ενώ οι κορυφές της ιεραρχίας απολαμβάνουν τα πραγματικά οφέλη. Οι...

Πηγή: Militaire News militaire.gr Τουρκικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη των Τούρκων ,πετούν τις τελευταίες ώρες σε περιοχές ανατολικά της Κρήτης και της Καρπάθου. Πρόκειται για Akinci ,που σύμφωνα με πληροφορίες είναι και οπλισμένα. Οι πτήσεις των τουρκικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών συνδέονταο με τον πολυεθνικό στολίσκο που πλέει προς τη Γάζα. Συμμετέχοντες σε αυτή την αποστολή καταγγέλουν παρενοχλήσεις που αποδίδονται σε ισραηλινούς. Η Global Sumud Flotilla και το τεστ της διεθνούς νομιμότητας Η Global Sumud Flotilla δεν είναι μια ακόμη είδηση στο πυκνό μωσαϊκό της κρίσης στη Γάζα, αφού πρόκειται για μια πολυεθνική αποστολή με δεκάδες σκάφη από χώρες της Μεσογείου και της Ευρώπης που επιχειρεί να μεταφέρει ανθρωπιστική βοήθεια σε πληθυσμό που δοκιμάζεται σκληρά. Η σύνθεση αυτή με επιβαίνοντες από διαφορετικά κράτη και οργανώσεις προσδίδει στο όλο εγχείρημα ευρωπαϊκή και διεθνή διάσταση, πέρα από τις όποιες εσωτερικές αντιπαραθέσεις κάθε χώρας που μπορεί να υπάρχουν. Κατά τη ...

Η τρέχουσα φάση για τη Γάζα είναι πράγματι «πυκνή»: πολιτικές πρωτοβουλίες, στρατιωτικές κινήσεις και ανθρωπιστικές πιέσεις εξελίσσονται παράλληλα και αλληλοεπηρεάζονται. Το αμερικανικό σχέδιο, η ιταλική/ευρωπαϊκή στάση και η πορεία της Flotilla συγκροτούν ένα τρίπτυχο που αξίζει να διαβαστεί μαζί: ως δοκιμασία σκοπιμοτήτων, δυνατοτήτων και περιορισμών του διεθνούς συστήματος. 1) Το πολιτικό πλαίσιο: τι υπόσχεται — και τι δεν λύνει — η αμερικανική πρόταση Η πρόταση του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ περιγράφει μια κατάπαυση πυρός, ανταλλαγή ομήρων και μεταβατική, τεχνοκρατική διοίκηση στη Γάζα, υπό διεθνική εποπτεία, με προβεβλημένο ρόλο του Τόνι Μπλερ και ενός «Board of Peace», με στόχο να στηθεί ένας μηχανισμός διακυβέρνησης και ελέγχου με χρονικό ορίζοντα, ως γέφυρα για την «επόμενη ημέρα».  Δύο είναι τα κρίσιμα σημεία: Πρώτον να ασκηθεί χρονοπίεση στη Χαμάς. Η Ουάσιγκτον συνοδεύει την πρόταση με αυστηρά χρονοδιαγράμματα και πολιτική πίεση για γρήγορη απάντηση. Αυτ...

Η διεθνής πολιτική δεν εξελίσσεται μόνο μέσα από συμφωνίες ή συγκρούσεις αλλά συχνά, η ίδια η πράξη μιας συνάντησης αποτυπώνει ισορροπίες, προθέσεις και γενικά κατευθύνσεις. Στο περιθώριο της διεθνούς επικαιρότητας, η συνάντηση του Τραμπ με τον Ερντογάν στην Ουάσιγκτον προκάλεσε πληθώρα συζητήσεων για το μέλλον των αμερικανοτουρκικών σχέσεων την ίδια στιγμή που η ακύρωση της συνάντησης μεταξύ της ελληνικής και της τουρκικής ηγεσίας ανέδειξε ένα διαφορετικό μήνυμα, που αφορά τον τρόπο με τον οποίο η Αθήνα επιλέγει να κινηθεί στο ευρύτερο γεωπολιτικό περιβάλλον. Η ατζέντα της συνάντησης Τραμπ–Ερντογάν κάλυψε ένα ευρύ φάσμα από την αμυντική βιομηχανία και το ζήτημα των F-35, μέχρι την ενεργειακή συνεργασία και τον ρόλο της Τουρκίας στη Μέση Ανατολή. Η διάρκειά της, αλλά και οι δηλώσεις που ακολούθησαν δείχνουν μια διάθεση για επανεκκίνηση μιας σχέσης που είχε δοκιμαστεί σκληρά θα λέγαμε την προηγούμενη δεκαετία. Για την Ουάσιγκτον όλα δείχνουν πως η Τουρκία εξακολουθεί να ε...

Η πρόσφατη τουρκική Navtex για το ερευνητικό σκάφος Piri Reis ανήκει σε ένα γνώριμο μοτίβο της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής και εντάσσεται σε μια διαχρονική μεθοδολογία της Άγκυρας η οποία αξιοποιεί ερευνητικά πλοία προκειμένου να προβάλλει παρουσία σε θαλάσσιες περιοχές και να διατηρεί «ανοικτή» τη συζήτηση για το καθεστώς κυριαρχίας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Το Piri Reis μπορεί να φέρει πανεπιστημιακή ταυτότητα, ωστόσο η χρήση του δεν είναι απαλλαγμένη πολιτικής διάστασης. Η ονομασία του από τον γνωστό οθωμανό ναύαρχο και χαρτογράφο λειτουργεί ως σύμβολο μιας θαλασσοκρατικής παράδοσης, κάτι που ενισχύει τον συνειρμό με ιστορικές διεκδικήσεις. Άλλωστε δεν είναι η πρώτη φορά που η Τουρκία επιστρατεύει την «επιστήμη» σε αυτόν τον ρόλο. Από το Sismik της δεκαετίας του ’70 μέχρι την κρίση του Oruc Reis το καλοκαίρι του 2020 το μοτίβο παραμένει σταθερό: ένα σαφές πολιτικο-στρατηγικό αποτύπωμα. Βέβαια σε ολες τις περιπτώσεις η Άγκυρα επιχείρησε να παρουσιάσει τις ...

Η στρατιωτική παρέλαση στη Σαγκάη, με τον Σι Τζινπίνγκ πλαισιωμένο από τον Βλαντιμίρ Πούτιν και τον Κιμ Γιονγκ Ουν, συνιστά γεγονός με ιδιαίτερη διεθνή σημασία. Η τελετή δεν περιορίστηκε στον χαρακτήρα μιας εσωτερικής επίδειξης ισχύος αλλά λειτούργησε ως μέσο προβολής μιας ευρύτερης πολιτικοστρατιωτικής σύμπλευσης. Η παρουσία τριών ηγετών που κατά κανόνα αντιμετωπίζουν πολιτική ή στρατιωτική αντιπαράθεση με τη Δύση ανέδειξε την πρόθεση να παρουσιαστεί ένα ενιαίο, αν και ετερογενές, πλαίσιο συνεργασίας. Η Ρωσία υπό το βάρος του πολέμου στην Ουκρανία και της διεθνούς απομόνωσης έχει περιορισμένες επιλογές και σταδιακά προσανατολίζεται προς την Κίνα ως βασικό εταίρο. Η Κίνα από την πλευρά της που αντιλαμβάνεται τις ασυνέχειες και την τάση περιορισμού μακροχρόνιων δεσμεύσεων που χαρακτηρίζουν την αμερικανική πολιτική καθώς και τις δυσκολίες της Ευρώπης να συγκροτήσει συνεκτική στρατηγική, επιδιώκει να ενισχύσει τη θέση της ως κεντρικός δρων σε ένα πολυπολικό διεθνές σύστημα. Η ...

Η απουσία επίσημης ατζέντας, το υψηλό κόστος πτήσεων και η πίεση στα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων εγείρουν ερωτήματα για τη χρήση στρατιωτικών μέσων από την πολιτική ηγεσία. Όταν τα στελέχη των ΕΔ καλούνται να πληρώνουν από την τσέπη τους το 15 % των διαγνωστικών τους εξετάσεων και οι αποστρατείες αδειάζουν τις μονάδες από έμπειρα στελέχη, η εικόνα ενός υπουργού να χρησιμοποιεί στρατιωτικό ελικόπτερο για να προσγειωθεί στην Κρήτη και να βρεθεί σε… beach bar δεν είναι απλώς ατυχής... Η χρήση στρατιωτικών μέσων από την πολιτική ηγεσία υπήρξε διαχρονικά μια γκρίζα ζώνη. Υπουργοί και ανώτατοι αξιωματούχοι μετακινούνται με ελικόπτερα και αεροσκάφη των ΕΔ υποτίθεται για λόγους ασφαλείας ή υπηρεσιακής ανάγκης. Κάποιοι μάλιστα κατά το παρελθόν είχαν και τον προσωπικό τους "ελικοπτερά" - πιλότο, κατι που ωστόσο δεν είναι της παρούσης. Όμως το 2025, η ανοχή σε «άτυπες» μετακινήσεις δεν μπορεί να θεωρείται αυτονόητη. Οι Ένοπλες Δυνάμεις βρίσκονται ήδη υπό ασφυκτική πίεση και...

Η παρέμβαση του Μάριο Ντράγκι στο Ρίμινι χτες συμπυκνώνει μια διαπίστωση που δύσκολα μπορεί πλέον να αγνοηθεί: «Η ψευδαίσθηση της ΕΕ ως ισχυρής οικονομίας και παγκόσμιας δύναμης φέτος διαλύθηκε. Καμία από τις μεγάλες δυνάμεις δεν την θεωρεί ισότιμο εταίρο». Πρόκειται για ψυχρή αλλα ειλικρινή αποτύπωση της πραγματικότητας που αποκάλυψαν οι εξελίξεις του τελευταίου έτους. Ας δούμε όμως αναλυτικά γιατί: Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να διαθέτει σημαντική οικονομική ισχύ αλλά αυτή δεν έχει μετατραπεί σε ανάλογη πολιτική επιρροή. Η εμπορική αντιπαράθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες ανέδειξε την αδυναμία της να αποτρέψει ή να αντισταθμίσει  ενέργειες που πλήττουν βασικούς τομείς της ευρωπαϊκής οικονομίας. Οι νέοι αμερικανικοί δασμοί εφαρμόστηκαν χωρίς ουσιαστική αντίδραση και με περιορισμένα αντίμετρα, υπογραμμίζοντας τα όρια διαπραγματευτικής ισχύος ακόμη και έναντι συμμάχων. Στην ασφάλεια  η ΕΕ παρέμεινε κυρίως περιφερειακός παράγοντας . Στην Ουκρανία η στρατηγική κατεύ...

Το 2025 δεν είναι «άλλο ένα έτος» για τους BRICS αλλά είναι η στιγμή που ο παγκόσμιος Νότος αποφάσισε να πάψει να στέκεται στη γωνία και προσπαθεί να αποκτήσει φωνή. Όσα κάποτε έμοιαζαν διάσπαρτα και μιλάμε για τη σύμπλευση Κίνας και Ρωσίας, τη στρατηγική σχέση Ριάντ–Πεκίνου, τη σταδιακή αποδέσμευση από το δολάριο,  σήμερα συνθέτουν μια νέα πραγματικότητα. Πρόκειται για έναν θεσμό που δεν θέλει να αντικαταστήσει τη Δύση αλλά πιο πολύ μοιάζει σαν να θέλει να πάψει να παίζει με τους όρους της. Η διεύρυνση μιλά από μόνη της: Αίγυπτος, ΗΑΕ, Ιράν, Αιθιοπία έγιναν πλήρη μέλη την Ιανουάριο του  2024, η Ινδονησία προστέθηκε και αυτή, ενώ η Σαουδική Αραβία κρατά ακόμη το χαρτί της επίσημης ένταξης στο συρτάρι. Δέκα ακόμη χώρες έχουν ήδη περάσει το κατώφλι του «partner country» (Λευκορωσία, Βολιβία, Κούβα, Καζακστάν, Μαλαισία, Νιγηρία, Ταϊλάνδη, Ουγκάντα, Ουζμπεκιστάν και, από 13 Ιουνίου 2025, το Βιετνάμ). Ειναι χώρες- ενεργειακοί κόμβοι, στρατηγικά περάσματα, είναι αγορέ...

Η κυβέρνηση έσπευσε μέσα σε λίγες ώρες να θεσμοθετήσει επίδομα ανθυγιεινής εργασίας για τους υπαλλήλους της Βουλής και η απόφαση παρουσιάστηκε σχεδόν ως αυτονόητη, λες και τα κλιματιζόμενα γραφεία και οι διάδρομοι του Κοινοβουλίου συνιστούν κάποιο επικίνδυνο περιβάλλον. Την ίδια στιγμή τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων εξακολουθούν να αντιμετωπίζονται ως «αόρατοι». Μετά από δεκαετίες υπηρεσίας σε συνθήκες πραγματικού κινδύνου –σε ασκήσεις με πραγματικά πυρομαχικά, σε αποστολές εκτός συνόρων, σε αναχαιτίσεις στο Αιγαίο, σε περιπολίες στον Έβρο– το επίδομα επικινδυνότητας παραμένει κολλημένο στα 100 ευρώ μεικτά τον μήνα . Δηλαδή λιγότερο από 2 ευρώ την ημέρα για ανθρώπους που καλούνται να ρισκάρουν την ίδια τους τη ζωή. Η αντίθεση είναι πράγματι κάτι παραπάνω από εκκωφαντική: Για τους υπαλλήλους της Βουλής, η ρύθμιση πέρασε με φαστ-τρακ διαδικασία, με αναδρομική ισχύ και χωρίς καμία σοβαρή οικονομοτεχνική μελέτη. Για τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων, κάθε αίτημα για αναγνώριση βαρέων και α...

Η συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Βλαντιμίρ Πούτιν στην Αλάσκα στις 15 Αυγούστου αποτέλεσε ένα γεγονός χωρίς χειροπιαστά αποτελέσματα αλλά σίγουρα με έντονη γεωπολιτική σημειολογία. Η διάρκειά της ήταν τρεις ώρες και κατέληξε σε εκατέρωθεν δηλώσεις περί «παραγωγικών» συνομιλιών χωρίς συμφωνία για εκεχειρία στην Ουκρανία. Παρά την απουσία ουσίας, το γεγονός ότι ο Ρώσος πρόεδρος εμφανίστηκε σε αμερικανικό έδαφος, προσκεκλημένος του Αμερικανού ομολόγου του, αποτελεί ήδη ένα ισχυρό πολιτικό μήνυμα. Η Αλάσκα δεν είναι μια ουδέτερη τοποθεσία μιας και φέρει ιστορικό συμβολισμό. Ως το 1867 αποτελούσε ρωσική κτήση, ενώ σήμερα είναι κρίσιμο στρατηγικό προπύργιο των ΗΠΑ στον Αρκτικό και στον Ειρηνικό. Η παρουσία του Πούτιν εκεί λειτούργησε ως μια ένδειξη ότι η Ρωσία, παρά τις κυρώσεις και την προσπάθεια απομόνωσης της από την Ευρώπη, δεν μπορεί να αγνοηθεί. Στην πραγματικότητα, η εικόνα του ισότιμου συνομιλητή που αποκόμισε ήταν το σημαντικότερο κέρδος της Μόσχας. Από την άλλη πλευρά η Ουκραν...